THE FERMI PARADOX – NGHỊCH LÝ NHƯNG LẠI HỢP LÝ [P2]

Giải thích nghịch lý theo lý thuyết

1. Không có sự tồn tại của nền văn minh khác.

Đây là cách giải thích về việc nền văn minh nhân loại là độc nhất trong thiên hà. Nhiều giả thuyết theo hướng này đã được đề xuất, giải thích tại sao sự sống thông minh có thể tồn tại nhưng tỷ lệ rất thấp hoặc tồn tại rất ngắn. Những giả định của những giả thiết này được gọi là “Máy Lọc Vĩ đại”.

Những người không tin rằng sự sống thông minh ngoài Trái Đất thực sự có tồn tại đưa ra lý luận rằng các điều kiện cần thiết cho sự sống—hay ít nhất sự sống phức tạp—tiến hoá là rất hiếm hay thậm chí chỉ riêng có trên Trái Đất. Điều này được gọi là lý thuyết Trái Đất hiếm, nó tìm cách giải quyết nghịch lý Fermi bằng cách phản bác lại nguyên tắc thông thường, và xác nhận rằng Trái Đất không phải là điển hình, mà là bất thường hay thậm chí duy nhất. Tuy một Trái Đất duy nhất về lịch sử từng được giả thiết về triết học và tôn giáo đề cập, Lý thuyết Trái Đất Hiếm sử dụng những lý lẽ thống kê và có thể định lượng để cho rằng sự sống đa bào cực kỳ hiếm trong vũ trụ bởi các hành tinh kiểu Trái Đất chính chúng cũng rất hiếm và do nhiều sự trùng hợp ngẫu nhiên không chắc chắn đã hội tụ để khiến sự sống phức tạp trên Trái Đất có thể diễn ra.

Những người phản đối bác bỏ cả thuyết Trái Đất hiếm và nguyên tắc loài người coi chúng là sự lặp thừa — nếu một điều kiện phải tồn tại trong vũ trụ để loài người xuất hiện, thì vũ trụ đã phải đáp ứng điều kiện đó thì sự sống của con người mới tồn tại. Tuy khả năng các điều kiện đặc biệt trên Trái Đất được lặp lại ở nhiều nơi là thấp, chúng ta cũng không biết sự sống phức tạp cần những điều kiện gì để có thể phát triển và tiến hóa.

Bản chất của sự sống thông mình là tự hủy diệt chính mình

Các nền văn minh tiên tiến có thể thường hoặc không thể tránh được việc tự huỷ diệt chính mình  sau khi phát triển kỹ thuật radio hay bay vào vũ trụ. Các phương tiện có thể dẫn đến  sự huỷ diệt gồm: chiến tranh hạt nhân, chiến tranh sinh học hay dịch bệnh, thảm hoạ kỹ thuật nano, các cuộc thực nghiệm vật lý, trí thông minh nhân tạo AI, hay do nhưng tác động từ phía bên ngoài vũ trụ. Đề tài chung này được đề cập cả trong khoa học viễn tưởng và trong khoa học lý thuyết. Quả thực, có những lý lẽ có thể cho rằng sự kết thúc của loài người có thể xảy ra sớm chứ không muộn. Năm 1966 Sagan và Shklovskii cho rằng các nền văn minh tiên tiến sẽ hoặc có xu hướng tự huỷ diệt trong một thế kỷ khi khả năng phát triển liên lạc liên sao hay điều khiển các khuynh hướng tự huỷ diệt của mình và tồn tại trong thời gian hàng tỷ năm. Sự tự huỷ diệt cũng có thể được quan sát dưới các quan điểm nhiệt động lực học: khi sự sống là một hệ thống có trật tự có thể duy trì nó chống lại khuynh hướng mất trật tự, sự “chuyển tiếp bên ngoài” hay giai đoạn liên lạc liên sao có thể là điểm tại đó hệ thống trở nên mất ổn định và tự huỷ diệt.
Từ một viễn cảnh Darwin, sự tự huỷ diệt sẽ là một khả năng nghịch lý của thành công tiến hoá. Tâm lý tiến hoá đã được phát triển trong sự cạnh tranh giành các nguồn tài nguyên hiếm trong quá trình tiến hoá của loài người đã khiến các giống loài trở nên có hành động hiếu chiến, phi bản năng. Loài người bị điều khiển bởi nó tiêu thụ các nguồn tài nguyên, tăng tuổi thọ và sinh sản — một phần, các động cơ lớn nhất dẫn tới sự phát triển xã hội kỹ thuật. Dường như sự sống thông minh ngoài Trái Đất sẽ phát triển tương tự và vì thế đối mặt với cùng khả năng tự huỷ diệt. Và quả thực như vậy, các giống loài tự huỷ diệt cung cấp một câu trả lời phù hợp cho Câu hỏi của Fermi, và nó có thể diễn ra phổ biến trong vũ trụ.

Bản chất của sự sống thông mình là hủy diệt sự sống khác.

Một khả năng khác là các giống loài thông minh vượt quá một điểm nhất định của khả năng kỹ thuật sẽ tiêu diệt sự sống thông minh khác khi nó xuất hiện. Ý tưởng rằng một ai đó, hay một thứ gì đó, đang phá hủy sự sống thông minh trong vũ trụ đã được xem xét kỹ trong khoa học viễn tưởng và văn chương khoa học. Một giống loài có thể thực hiện việc hủy diệt như vậy mà không cần các động cơ liên quan. Năm 1981, nhà vũ trụ học Edward Harrison cho rằng cách cư xử như vậy có thể là một hành động của sự thận trọng: một giống loài thông minh đã vượt qua các khuynh hướng tự huỷ diệt của mình có thể cho rằng bất kỳ giống loài nào khác nhất quyết mở rộng trong thiên hà đều giống như một loại virus hủy diệt nền văn minh của họ.
Lý thuyết này đòi hỏi ít nhất một nền văn minh phải đã xuất hiện trong quá khứ, và nền văn minh đầu tiên này sẽ không phải đối mặt với vấn đề này. Tuy nhiên, vẫn có thể là Trái Đất hiện đang đơn độc. Như sự khám phá, sự huỷ diệt các nền văn minh khác có thể được tiến hành với tàu vũ trụ tự tái tạo. Theo một kịch bản như vậy,  thậm chí một nền văn minh đã tạo ra các máy móc như thế đã biến mất, các tàu vũ trụ vẫn có thể tồn tại sau khi kẻ tạo ra nó đã biến mất, phá huỷ các nền văn minh sau này trong tương lai.

Nếu đúng, lý lẽ này giảm bớt số lượng nền văn minh có thể quan sát theo hai cách – bằng việc phá huỷ một số nền văn minh, và buộc những nền văn minh khác im lặng, với sự lo sợ bị phát hiện. Họ lựa chọn không tương tác với chúng ta vì sợ chúng ta đến hủy diệt họ và vì vậy chúng ta không thấy các dấu hiệu của họ.

Con người đơn độc trong vũ trụ.

Suy đoán tôn giáo và triết học về sự sống ngoài Trái Đất khiến việc tìm hiểu vấn đề của khoa học hiện đại với chủ đề này đã xuất hiện từ lâu. Một số nhà tư tưởng tôn giáo, gồm cả nhà bình luận duy lý người Do Thái Rabbi Hasdai Crescas (khoảng 1340–1410/1411) và nhà triết học Thiên chúa giáo Nicholas de Cusa (1401–1464), xác định khả năng của sự sống thông minh ngoài Trái Đất như vậy. Mặt khác, ít nhất một số chiều hướng bên trong nhiều truyền thống tôn giáo phương Tây ủng hộ sự duy nhất của loài người trong kế hoạch của thần thánh và sẽ chỉ bảo chống lại niềm tin ở sự sống thông minh trên các thế giới khác.
Các lý do tôn giáo cho rằng việc nghi ngờ sự tồn tại của sự sống thông minh ngoài Trái Đất giống với một số hình thức của Lý thuyết Trái Đất hiếm. Cuộc tranh cãi ở đây có thể là một hình thức của mục đích luận nguyên tắc loài người mạnh: vũ trụ được thiết kế cho mục đích tạo ra loài người (và chỉ loài người) thông minh.

“Họ” có tồn tại nhưng chúng ta không thấy được

Có thể các nền văn minh tiến tiến khác ngoài Trái Đất có tồn tại, nhưng con người không thể liên lạc với họ bởi nhiều trở ngại: các vấn đề về công nghệ kỹ thuật; bởi trạng thái tồn tại của họ; hay bởi xã hội con người từ chối chấp nhận bằng chứng về sự hiện diện của họ.

Trái Đất bị cô lập một cách cố ý.

Có thể, niềm tin rằng các giống loài ngoài Trái Đất sẽ tiếp xúc với loài người chỉ đơn giản là một giả định, và rằng các nền văn minh ngoài Trái Đất có thể không muốn liên lạc, thậm chí khi họ có khả năng kỹ thuật. Một lý do riêng biệt rằng các nền văn minh ngoài Trái Đất có thể lựa chọn không liên lạc với chúng ta là cái được gọi là Giả thuyết vườn thú: ý tưởng rằng các nền văn minh ngoài Trái Đất tránh tiếp xúc với Trái Đất để không can thiệp vào sự phát triển riêng của chúng ta, hay để bảo tồn một “vườn thú hay vùng hoang dã” tách biệt.

Nhiều lý do khác cho rằng giống loài ngoài Trái Đất có thể tránh tiếp xúc đã được đề xuất. Người ngoài Trái Đất chỉ lựa chọn cho phép tiếp xúc một khi loài người đã vượt quá một số tiêu chuẩn như sắc tộc, chính trị hay kỹ thuật, ví dụ chấm dứt sự nghèo đói/chiến tranh hay có thể thực hiện việc du hành liên sao. Họ có thể không muốn can thiệp vào quá trình phát triển tự nhiên độc lập của chúng ta, hay Trái Đất có thể đã được tạo ra như một cuộc thực nghiệm và việc tiếp xúc có thể làm hỏng quá trình thực nghiệm đó.

Video giải thích toàn bộ nghịch lý Fermi một cách trực quan

@hosotuyetmatx